Sosyal güvenlik sisteminde yapılan düzenlemeler, kamu çalışanlarının emeklilik koşullarını göreve başlama tarihlerine göre farklılaştırdı. Memurlar açısından bu ayrımın temel noktalarından birini ise 1 Ekim 2008 tarihi oluşturuyor.

Bu tarihten önce kamu görevine başlayanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki haklardan yararlanmaya devam ederken, 1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete girenler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamına alındı.

18 yaşından önce ödenen primler hesaba katılıyor

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre yeni nesil memurlar 4/1-c kapsamında sigortalı kabul ediliyor. Emeklilik hesabında ise 18 yaş sınırı dikkate alınıyor.

Buna göre 18 yaşından önce ödenen primler toplam prim gününe dahil ediliyor. Ancak sigortalılık süresinin başlangıcı, kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih olarak kabul ediliyor.

Meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması durumunda ise 18 yaşından önceki işe giriş tarihi, sigortalılık başlangıcı olarak değerlendirilebiliyor.

Aylık bağlama oranında eski ve yeni sistem farkı

5510 sayılı Kanun kapsamındaki memurlarla eski sisteme tabi kamu çalışanları arasında emekli aylığının hesaplanması bakımından da önemli farklılıklar bulunuyor.

Haberde yer verilen bilgilere göre eski sistemdeki memurlarda aylık bağlama oranı yüzde 75 ile yüzde 85 seviyelerinde seyrederken, 5510 kapsamındaki memurlar için her 360 güne yüzde 2 oranı üzerinden hesaplama yapılıyor.

Bu hesaplamaya göre 9 bin prim gününü tamamlayan bir memurun aylık bağlama oranı yüzde 50 seviyesinde kalıyor.

Eski sistemde emekli aylığının belirlenmesinde son derece, kademe ve ek gösterge önem taşırken, yeni sistemde çalışma hayatı boyunca prime esas kazançların ortalaması hesaplamaya dahil ediliyor.

Yeni sistem kapsamında emekli olduktan sonra yeniden 4/1-a veya 4/1-c kapsamında çalışmaya başlayanların emekli aylıklarının kesildiği de belirtiliyor.

9 bin prim gününde 2036 neden önemli?

Yeni nesil memurların emeklilik hesabındaki en önemli tarihlerden biri 2036 yılı olarak öne çıkıyor.

9 bin prim gününü 2036 yılından önce tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emeklilik hakkı elde edebiliyor. Prim gün şartının bu tarihten sonra tamamlanması halinde ise emeklilik yaşı kademeli şekilde yükselerek 65’e kadar çıkabiliyor.

Bu nedenle çalışanların yalnızca 9 bin prim gününü tamamlamaları değil, bu şartı hangi yılda yerine getirdikleri de emeklilik yaşının belirlenmesinde doğrudan etkili oluyor.

5 bin 400 günle kısmi emeklilik seçeneği

Kanunda tam emeklilik dışında bazı istisnai seçeneklere de yer veriliyor. 5 bin 400 gün prim ödeyenler, belirlenen kademeli yaş sınırına üç yıl eklenmesi ve 65 yaşın aşılmaması koşuluyla yaşlılık aylığı alabiliyor.

Yaş haddinden resen emekliye ayrılanlara, 5 bin 400 prim gününü tamamlamış olmaları halinde aylık bağlanabiliyor.

Özel kanunları kapsamında kadrosuzluk nedeniyle emekliliğe sevk edilenler için ise farklı bir uygulama bulunuyor. Bu kişilere yaş şartı aranmaksızın 9 bin prim gününü tamamlamaları durumunda aylık bağlanabiliyor.