Bahşişlere ilişkin uygulama; çalışanların kıdem tazminatından fazla mesai ücretine, SGK primlerinden emekli aylığına kadar birçok hakkını doğrudan etkileyebiliyor.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre düzenli ve süreklilik taşıyan bahşişler, somut olayın koşullarına bağlı olarak ücretin bir parçası kabul edilebiliyor.

Özellikle restoran, kafe, otel ve turizm sektörlerinde çalışanları ilgilendiren konuya ilişkin Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, hem çalışanlara hem de işverenlere yönelik önemli değerlendirmelerde bulundu.

Düzenli bahşiş kıdem tazminatına dahil edilebilecek

Karakaş, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin değerlendirmesine işaret ederek çalışanlara devamlı şekilde ödenen bahşişlerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Yerel mahkemenin bahşişleri kıdem tazminatı hesabına katmadığını aktaran Karakaş, söz konusu kararın Yargıtay tarafından bozulduğunu ifade etti.

Bu kapsamda bahşişin süreklilik taşıması ve ücret sisteminin bir parçası olduğunun somut olayda ortaya konulması önem taşıyor.

SGK’ya bildirmeyene her ay için 66 bin lirayı aşan ceza

Düzenlemenin işverenler açısından öne çıkan noktalarından biri de SGK bildirimi oldu.

Karakaş, çalışanlara ödenen bahşişlerin SGK priminden istisna tutulmadığını belirterek düzenli ödemelerin prime esas kazanca dahil edilerek SGK’ya bildirilmesi gerektiğini söyledi.

Bahşişlerin bildirilmemesi durumunda yaptırım uygulanabileceğine dikkati çeken Karakaş, "Bahşiş kaç ay boyunca SGK'ya bildirilmemişse, her bir ay için 66 bin lirayı aşkın idari para cezası uygulanır" ifadelerini kullandı.

Karakaş, kayıt teftişinin yapılması halinde cezaların daha da artabileceğini de belirtti.

3 bin 400 liralık bahşiş üzerinden örnek verdi

Karakaş, uygulamanın işveren açısından yaratabileceği sonucu 3 bin 400 liralık bahşişin SGK’ya bildirilmemesi üzerinden örneklendirdi.

Böyle bir durumda işletmede çalışan kişi sayısına bakılmaksızın iş yerinin yararlandığı asgari ücret desteğinin tamamının SGK tarafından iptal edilebileceğini belirten Karakaş, daha önce sağlanan desteğin de faiziyle geri alınabileceğini söyledi.

Bu nedenle özellikle işveren tarafından toplanıp çalışanlara düzenli olarak dağıtılan bahşişlerin kayıt altına alınması önem taşıyor.

Fazla mesai hesabında iki farklı katsayı uygulanıyor

Bahşişlerin ücret kapsamında değerlendirilmesi, çalışanların fazla mesai hesaplamasında da farklılık yaratıyor.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında bahşiş veya yüzde usulüyle çalışan işçiler bakımından garanti ücret ile bahşişten oluşan bölümün hesabı farklı şekilde yapılıyor.

Karakaş’ın aktardığına göre fazla mesai hesaplanırken normal, yani garanti ücret 1,5 katsayısıyla, bahşişten kaynaklanan kısım ise 0,5 katsayısıyla değerlendiriliyor.

Düzenli bahşiş emekli aylığını da etkileyebilir

Karakaş, düzenli olarak alınan bahşişlerin ücrete eklenerek SGK’ya bildirilmesinin çalışanların ilerleyen yıllarda alacağı emekli aylıkları üzerinde de etkili olabileceğini belirtti.

Bahşişlerin prime esas kazanca eklenmesi, SGK’ya bildirilen toplam kazancın yükselmesini sağlıyor. Karakaş, bunun çalışanların emeklilik döneminde alacakları aylığın artmasına katkıda bulunabileceğini ifade etti.

Karakaş, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Artık bahşiş ne lütuf ne hediye ne de bir yardımdır. Doğrudan doğruya bir ücrettir, bir maaştır diyebiliriz" ifadelerini kullandı.

Yalnızca bahşişle çalışanlar için asgari ücret ayrıntısı

Karakaş’ın üzerinde durduğu bir diğer konu ise yalnızca bahşiş karşılığında çalışmak üzere anlaşan işçiler oldu.

Karakaş’a göre işveren ile çalışan arasında yalnızca bahşiş üzerinden bir çalışma anlaşması bulunuyor ve elde edilen toplam tutar asgari ücretin altında kalıyorsa, işveren aradaki farkı tamamlamak ve bu tutarı SGK’ya bildirmek zorunda.