TÜİK, 2025 yılına ilişkin girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistiklerini yayımladı. Verilere göre yıl boyunca 166 bin 459 girişim ihracat yaparken, ithalat gerçekleştiren girişim sayısı 323 bin 769 oldu.
Eşleştirme çalışmasında ihracatçı girişimlerin yaklaşık yüzde 100'ünün, ithalatçıların ise yüzde 99,9'unun bilgilerine ulaşıldı. Bu girişimler toplam ihracatın yaklaşık yüzde 100'ünü, ithalatın ise yüzde 99,9'unu gerçekleştirdi.
Büyük girişimlerin ithalattaki payı yüzde 59,4
Çalışan sayısına göre incelendiğinde ihracatçıların büyük bölümünü mikro ölçekli girişimler oluşturdu. 1-9 kişi çalıştıran işletmeler, ihracat yapan tüm girişimlerin yüzde 74,2'sini oluşturmasına rağmen toplam ihracattan yüzde 18,3 pay aldı.
10-49 çalışanı bulunan küçük ölçekli girişimlerin ihracattaki payı yüzde 17,3 olurken, 50-249 çalışanı bulunan orta ölçekli girişimlerde bu oran yüzde 18,3 olarak kaydedildi. En az 250 çalışanı bulunan büyük ölçekli girişimler ise ihracatın yüzde 46,1'ini gerçekleştirdi.
İthalatta büyük şirketlerin ağırlığı daha yüksek oldu. Mikro ölçekli girişimler toplam ithalatın yüzde 10,7'sini, küçük ölçekliler yüzde 11,9'unu, orta ölçekli işletmeler ise yüzde 18'ini yaptı.
İthalat yapan girişimlerin yalnızca yüzde 1,1'ini oluşturan büyük ölçekli işletmeler, toplam ithalattan yüzde 59,4 pay aldı.
Dış ticarette sanayi sektörü ilk sırada
Girişimlerin ana faaliyet alanları incelendiğinde sanayi sektörü ihracatta yüzde 57,6, ithalatta ise yüzde 45,4 payla öne çıktı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimler ihracatın yüzde 37,7'sini, ithalatın yüzde 37,8'ini gerçekleştirdi.
Sanayi sektöründeki ihracatın yüzde 70,3'ü büyük ölçekli girişimlerden geldi. Ticaret sektöründe ise 1-249 çalışanı bulunan küçük ve orta ölçekli girişimler ihracatın yüzde 89'unu yaptı.
Sanayi sektörünün ithalatında da büyük işletmelerin ağırlığı sürdü. Bu gruptaki girişimlerin payı yüzde 80,7 olarak hesaplandı. Büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payı ticaret sektöründe yüzde 29,8, diğer sektörlerde ise yüzde 68,6 oldu.
Sanayi ihracatının yüzde 49,2'si AB ülkelerine
Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ihracatında en büyük pazar AB 27 ülkeleri oldu. Sanayi girişimleri ihracatlarının yüzde 49,2'sini bu ülkelere gerçekleştirirken, AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinin payı yüzde 14,3, Yakın ve Orta Doğu ülkelerinin payı yüzde 10,9 olarak kaydedildi.
AB 27 ülkelerine yapılan ihracatın yüzde 66,3'ünü sanayi sektöründeki girişimler gerçekleştirdi. Ticaret sektörünün payı yüzde 30,5, diğer sektörlerin payı ise yüzde 3,3 oldu.
Sanayi işletmelerinin ithalatında AB 27 ülkelerinin payı yüzde 35,3 olarak hesaplandı. Diğer Asya ülkeleri yüzde 25,9, AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri ise yüzde 15,9 pay aldı.
Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ithalatında da yüzde 34,4 ile AB 27 ülkeleri ilk sırada yer aldı. Onu yüzde 30,9 ile Diğer Asya ülkeleri ve yüzde 16,2 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri izledi.
İhracatın yarısını 500 girişim gerçekleştirdi
İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5'ini ana faaliyeti sanayi olan, yüzde 36,3'ünü ise ticaret alanında faaliyet gösteren girişimler yaptı. Sanayi girişimlerinin toplam ihracatının yüzde 97,6'sını imalat sanayi ürünleri oluşturdu. Madencilik ve taş ocakçılığı ürünlerinin payı yüzde 1, tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünlerinin payı yüzde 0,8 oldu.
İmalat sanayi ürünleri ithalatında ticaret sektörünün payı yüzde 43,5, sanayinin yüzde 43,1, diğer sektörlerin ise yüzde 13,3 olarak gerçekleşti.
Dış ticaretin önemli bölümü sınırlı sayıdaki girişimde yoğunlaştı. İhracatın yüzde 51'ini ve ithalatın yüzde 64,8'ini ilk 500 girişim yaptı. En fazla ihracat gerçekleştiren ilk 5 girişimin toplam ihracattaki payı yüzde 8,9 olurken, ithalatta ilk 5 girişimin payı yüzde 13,8'e çıktı.
Sanayi sektöründe en çok ihracat yapan ilk 5 girişim sektör ihracatının yüzde 14,8'ini, ticaret sektöründeki ilk 5 girişim ise yüzde 11,5'ini gerçekleştirdi. İthalatta bu oranlar sırasıyla yüzde 19,6 ve yüzde 11,8 oldu.
Girişimlerin yüzde 39'u yalnızca bir ülkeye ihracat yaparken yüzde 14,8'i iki ülkeye ürün gönderdi. En az 20 ülkeye ihracat yapanların oranı yalnızca yüzde 3,2 olmasına rağmen bu grubun toplam ihracattaki payı yüzde 57,4'e ulaştı.
İthalatta ise girişimlerin yüzde 84,6'sı tek ülkeden, yüzde 6,1'i iki ülkeden alım yaptı. En az 20 ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8'de kalırken, söz konusu işletmeler toplam ithalatın yüzde 52,5'ini gerçekleştirdi.
