Küresel petrol piyasasında jeopolitik ve hava koşullarından kaynaklanan arz endişeleri fiyatlara yansıdı. Brent petrolün varil fiyatı çarşamba günü 101 doların üzerine çıktı. ABD tipi West Texas Intermediate (WTI) petrol de 90 dolar civarında işlem gördü.
Anadolu Ajansı verilerine göre Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı saat 10.03 itibarıyla yüzde 0,9 artışla 101,50 dolara yükseldi. Önceki kapanışta fiyat 100,58 dolar seviyesindeydi. WTI ise yüzde 0,8 yükselerek 90,12 dolara çıktı.
Orta Doğu'daki gerilim petrolü yukarı taşıdı
Fiyatlardaki yükselişin arkasında birden fazla gelişme bulunuyor. Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları ve bölgede devam eden çatışmalar, küresel enerji arzının sekteye uğrayabileceği endişesini artırdı. Reuters, Husilerin Aden Uluslararası Havalimanı'na balistik füze ve patlayıcı yüklü insansız hava araçlarıyla saldırdığını bildirdi.
Çatışmaların Babülmendep Boğazı çevresinde yoğunlaşması da piyasaların yakından izlediği başlıklardan biri. Bölge, enerji taşımacılığında kullanılan kritik deniz yollarından biri konumunda. Reuters'a göre Orta Doğu'dan petrol arzındaki artışa rağmen devam eden saldırılar ve sevkiyata ilişkin riskler fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
Bir başka risk ise ABD'den geldi.
Meksika Körfezi'nde oluşan fırtınanın 2026 Atlantik sezonunun ilk kasırgasına dönüşmesi ve petrol ile doğal gaz üretim tesislerini etkilemesi bekleniyor. Fırtınanın güzergâhındaki açık deniz sahaları ABD ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 15'ini, doğal gaz üretiminin ise yüzde 5'ini gerçekleştiriyor.
Türkiye petrol fiyatındaki yükselişten nasıl etkilenir?
Brent petrolün 100 doların üzerinde kalması Türkiye açısından da yakından izlenecek. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının güncel verilerine göre Türkiye, 2025 yılında 6,68 milyon ton ham petrol üretirken 31,94 milyon ton ham petrol ithal etti. Bakanlık bu veriler üzerinden Türkiye'nin ham petrolde ithalata bağımlılık oranını yüzde 83 olarak hesaplıyor.
Bu nedenle uluslararası petrol fiyatlarında kalıcı yükseliş Türkiye'nin enerji ithalat maliyetini artırabilecek başlıca unsurlardan biri.
İlk etki alanlarından biri akaryakıt. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) petrol fiyatlarının tüketici fiyatları ve cari denge üzerindeki etkisini inceleyen çalışmasına göre ham petrol fiyatlarındaki yükseliş, akaryakıt fiyatları üzerinden tüketici enflasyonunu doğrudan etkiliyor. Akaryakıt aynı zamanda önemli bir girdi olduğu için taşımacılık maliyetleri ve ulaştırma hizmetleri üzerinden dolaylı etkiler de ortaya çıkabiliyor.
Petrol; ambalaj malzemeleri, kimyasal ürünler ve tüpgaz gibi farklı ürünlerin maliyetlerinde de rol oynuyor. Bu nedenle yüksek petrol fiyatlarının uzun süre korunması hâlinde etkinin yalnızca benzin ve motorin pompalarıyla sınırlı kalmaması mümkün.
Cari açık üzerinde 2,6 milyar dolarlık hesap
Petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye açısından bir diğer kritik başlığı cari denge.
TCMB'nin hesaplamasına göre ham petrol fiyatlarında ortalama 10 dolarlık artış, diğer koşulların aynı kaldığı varsayımı altında, takip eden 12 ayda cari açığı yaklaşık 2,6 milyar dolar artırabiliyor. Merkez Bankası da temmuz ayında yayımladığı Para Politikası Kurulu özetinde jeopolitik gelişmelerin cari açık üzerindeki olumsuz etkisinin büyük ölçüde enerji fiyatlarının seyrine bağlı olacağını belirtmişti.
Enflasyon tarafındaki risk de yakından takip ediliyor. TÜİK'in 5 Ekim'de açıkladığı verilere göre tüketici enflasyonu eylülde aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 oldu. Ulaştırma grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 35,10, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda ise yüzde 39,99 olarak gerçekleşti.
Petrolün 100 doların üzerinde ne kadar süre kalacağı ise belirleyici olacak. Küresel piyasalar bir taraftan Orta Doğu'daki çatışmalar ve ABD'deki hava koşullarını, diğer taraftan bölgeden gelen petrol arzındaki toparlanmayı izliyor. Bu nedenle kısa vadede petrol fiyatlarında yüksek oynaklığın devam etmesi bekleniyor.
