Adalet Bakanı Akın Gürlek, TV100 canlı yayınında gündeme ilişkin soruları yanıtlayarak 12. Yargı Paketi, yargılama süreleri, boşanma davaları ve süresiz nafaka konusunda yapılması planlanan düzenlemeleri anlattı.
Yargı Paketi’ne ekim ayında yeni düzenlemelerin eklenip eklenmeyeceği ve yargılama sürelerinin kısaltılmasına yönelik çalışmaların sorulması üzerine Gürlek, paketin bir bölümünün yasalaşarak Resmi Gazete’de yayımlandığını hatırlattı.
Paketin yargı süreçlerini hızlandırmaya yönelik olduğunu belirten Gürlek, düzenlemelerin karar veren ve uygulamada görev yapan hakim ve savcıların tavsiyeleri ile karşılaştıkları sorunlar dikkate alınarak hazırlandığını ifade etti.
Bilirkişilik uygulamasında yeni dönem
Paketin ikinci bölümünün TBMM’nin ekim ayında açılmasının ardından faaliyete geçeceğini aktaran Gürlek, özellikle uzun süren davaların önüne geçilmesi için bilirkişilik uygulamasında önemli değişikliklere gidildiğini söyledi.
Gürlek şöyle konuştu:
"Özellikle yargılamaların hızlandırılması için bazı adımlar attık. Maalesef bazı davalar uzun sürebiliyor. Bilirkişilik kurumuyla ilgili çok önemli düzenlemeler yaptık. Bilirkişilik, Türkiye'de maalesef çok kötüye kullanılıyor. Her dosyada, ilgili ilgisiz dosyada hakimlerimiz bilirkişi yoluna başvuruyor. Biz artık bunu kaldırdık. Hakim kesinlikle hukukun uygulanması ya da hukuki olayın tasnifi konusunda bilirkişiye başvuramayacak. Bunun altını yasayla kesin olarak çizdik. Hakim bilirkişiye başvurursa hakkında bir idari soruşturma açılacak, bunu da yazdık. Çünkü bilirkişiye dosya gittiği zaman maalesef dosyanın 6 ay uzaması demek."
Alo Adalet 135, 1 Eylül’de üç ilde başlayacak
Gürlek, adli tatilin sona ermesinin ardından 1 Eylül itibarıyla vatandaşların “Alo Adalet 135” hattını arayarak dosyalarının hangi aşamada bulunduğunu öğrenebileceğini belirtti.
Yargının etkinliği bürolarında hedef süre uygulamasına geçildiğini ifade eden Gürlek, böylece hangi davanın ne kadar sürede sonuçlandırılması gerektiğinin yazılı hale getirildiğini söyledi.
Gürlek, uygulamanın ayrıntılarını şu sözlerle anlattı:
"Yani vatandaş iş davası, alacak davası açtığı zaman 9 ayda karar çıkacağını biliyor. 9 ayı aşarsa süre burada tabii bir makul gerekçe olması lazım. Yani hakimin şahsından kaynaklanmayan bir gerekçe yoksa burada bir şey demeyeceğiz ama eğer hakim 9 aylık sürede bu davayı karara bağlamamışsa hakimle ilgili artık gerekli işlemi yapacağız. Yapay zekayı da kullanıyoruz anlık olarak. Burada o dosyanın niye geciktiği, niye karara bağlanmadığı konusunda HSK ile bir irtibatımız var. Onlar da takip edebiliyor. 1 Eylül'de 3 ilde Alo Adalet 135 hattıyla irtibat bürolarımızı faaliyete geçiriyoruz. Ekim ayında da tüm Türkiye'de faaliyete geçecek."
Boşanma davaları için 2-3 aylık süre hedefi
Bakan Gürlek, yeni düzenlemelerin önemli başlıklarından birinin de boşanma davalarının daha kısa sürede sonuçlandırılması olduğunu söyledi.
Düzenlemeyle ağır kusur halinin kaldırılacağını belirten Gürlek, hakimin tarafları dinledikten sonra evliliğin sürdürülemeyeceği kanaatine ulaşması halinde boşanma yönünden karar verebileceğini ifade etti.
Nafaka ve velayet gibi boşanmanın ferilerinin ise ayrılacağını kaydeden Gürlek şunları söyledi:
"Hakim tarafları dinleyip bu aşamadan sonra artık tarafların bu evliliği yürütemeyeceğine kanaat getirirse boşanma yönünden karar verecek. Ferileri dediğimiz, nafaka, velayet, diğer onlar konusunda ayıracak. Boşanma davası uzun sürdükçe eşlerin birbirine karşı şiddet eylemleri de oluyor. Özellikle bayanlarımız şiddet görüyor. Bunlar inşallah yaşanmayacak. Biz bu konuda hassasız. 12. Yargı Paketi'nde bir kısmını çözdük. Ekim ayındaki pakette de özellikle boşanma davalarında ağır kusur halini kaldırdığımız zaman ben inanıyorum ki 2-3 ayda boşanma davaları karara bağlanacak."
Süresiz nafaka için yeni formül
Süresiz nafakaya yönelik düzenleme hakkında da bilgi veren Gürlek, Anayasa Mahkemesinin süresiz nafakayı iptal ettiğini ve dokuz ay sonra söz konusu maddenin uygulanmayacağını söyledi.
Ekim ayında yapılması planlanan düzenlemeyle konunun yasalaşacağını belirten Gürlek, üzerinde çalışılan modelde hakime tarafların koşullarına göre nafakanın süresini belirleme konusunda takdir hakkı verilmesinin öngörüldüğünü açıkladı.
Gürlek: “1-2 gün evli kalan bir şahsın ömür boyu nafaka ödemesi adaletsiz”
Bakan Gürlek, süresiz nafaka konusundaki değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Süresiz nafaka gerçekten hem hakkaniyete hem de vicdanlara aykırı. 1-2 gün evli kalan bir şahsın ömür boyu nafaka ödemesi adaletsiz. Burada özellikle kadınlarımızı üzmeyecek, hakime tamamen takdir hakkı veren bir formül üzerinde çalıştık. Hakim gerekirse tekrardan süresiz nafakaya hükmedebilecek ama hakime en azından durum ve şartlara göre nafakayı sınırlandırabileceği bir düzenleme yaptık. Hakimlerimiz tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olaydaki kusurları dikkate alınarak süresiz nafaka verebileceği gibi olayların durumuna göre gerekirse bir süre koyup nafaka ödenmesine de hükmedebilecek. Bunlar inşallah ekim ayında Meclis'e sunulacak pakette var."
